Ziekenhuis van de korte lijntjes

9 januari 2017 15:27 - Vitaal ZorgVast bv
Ziekenhuis van de korte lijntjes

In Cobouw:
Een ziekenhuis in een recordtijd van 24 maanden neerzetten dat ook nog fris, helder en transparant oogt. Bij het dbmo-ziekenhuis in Zaanstad is dat goed gelukt. Met de boeken open op tafel werden tegenslagen gezamenlijk aangepakt. ‘‘We hebben nooit verstoppertje gespeeld.’’

Machteld Braunius is in haar nopjes. Geen wonder, zo’n groot project binnen tijd en budget afronden, geeft volgens de adjunct-directeur van Vitaal ZorgVast flink wat dynamiek. ‘‘We hebben twaalf maanden op de realisatie gewonnen. Dat lukt alleen omdat de afstemming, voorbereiding en het wederzijds vertrouwen optimaal waren. Zo’n integraal ontwerp was nooit gelukt met een traditioneel contract.”

In september werd de sleutel overgedragen en eind januari arriveren de eerste patiënten.

Samen met Bernd Schönherr, projectdirecteur grote projecten van BAM, maken we a lvast een ronde in het nog lege ziekenhuis. Bedden en meubilair ontbreken nog, evenals de Zaanse taferelen op de muur. Tegelijk zijn nog tientallen mensen aan het werk met de laatste klusjes en is de ingang nu nog een saaie grijze nooduitgang aan de achterzijde. Op de top van de bouw liepen dagelijks meer dan driehonderd mensen rond.

Nieuwe werkelijkheid

Het is voor het eerst dat een ziekenhuis de combinatie maakt van nieuwbouwontwikkeling met 25 jaar onderhoud en exploitatie. Voor vijf jaar zijn afspraken gemaakt met zorgverzekeraars en is er een uitgebreide businesscase over de prognoses en positie in de regio, want ook ziek enhuizen kunnen immers failliet gaan. “Dat is de nieuwe werkelijkheid.”

Via een meervoudig onderhandse procedure werden Vitaal ZorgVast en BAM geselecteerd uit drie geschikte partijen. Het ziekenhuis is een alliantie aangegaan met Vitaal ZorgVast om op 50/50-basis de ontwikkelrisico’s te delen en die zo goed mogelijk te beheersen. De alliantie is opdrachtgever van BAM. Met de bouw is een investering van 90 miljoen euro gemoeid en voor de 25 jaar daarna is nog eens 150 miljoen euro ingecalculeerd voor onderhoud en exploitatie.

“Tijdens het bouwproces heeft elke partij zijn eigen rol en dat geeft wel eens gezonde spanning’’, geeft Schönherr ruiterlijk toe. ‘‘Toch is er geen enkele boze brief geschreven. We hebben ook nooit verstoppertje gespeeld en alle kwaliteitsrapporten een-op-een doorgespeeld. Steeds hebben we samen de afweging gemaakt tussen optimaal werken, veiligheid en lifecyclekosten. Alle patiëntkamers hebben dezelfde oriëntatie bijvoorbeeld, in plaats van de goedkopere spiegelvariant. Het is iets duurder, maar het werkt veel veiliger als medisch personeel niet hoeft na te denken over aan welke kant de patiënt ligt en waar de apparatuur zit”, wijst Schönherr als we in een van de nieuwe verloskamers staan. De apparatuur is weggewerkt in een kastje.

Mecanoo

Het ziekenhuis heeft acht operatiekamers, krijgt driehonderd bedden en is geschikt voor ruim 15.000 opnames en 100.000 poliklinische bezoeken. Er komen ruim 1500 medewerkers, waarvan honderd medisch specialisten. Het ziekenhuis is op advies van architectenbureau Mecanoo gedraaid van de snelweg naar de stad, zodat de verbinding naar het centrum openblijft via een ruim opgezet voorplein. De centrale hal is open met ronde vormen met veel hout en licht.

Vanaf de eerste verdieping komt een glijbaan die naast de trap zal meedraaien. Aangrenzend bevindt zich de zorgboulevard met het revalidatiehotel. Op de helft van de kamers staat nu een bed. Ook is gelet op het uitzicht naar buiten vanuit het bed en de afstand van het bed naar de natte ruimte. “Valgevaar is het grootste risico bij patiënten die zelf proberen naar het toilet te komen. We hebben die afstand zo klein mogelijk gehouden”, vult Braunius aan.

Overleg

Nog voor de ontwerpfase zijn workshops georganiseerd om alle stromen – patiënt, medewerker, familie, goederen medische inventaris, medicijnen en informatie – te verifiëren. Ook in de ontwerpfase is steeds overleg geweest over hoe de inrichting zo slim en optimaal mogelijk kon.

Met kartonnen 3D-mod ellen is op ware grootte getest of bedden elkaar inderdaad makkelijk passeerden en de bocht konden maken. “Misschien zal straks hier of daar nog een kleine aanpassing nodig zijn, maar grote verbouwingen hoeven zeker niet. Daarvoor is alles te goed doordacht”, weet Braunius zeker. De duurzame en energiezuinige aanpak – “we zetten in op het certificaat Breeam Very Good” – is zichtbaar in details als ledverlichting, maar ook door het gebruik van biologisch afbreekbare po’s en spuugbakjes. Het speciale Pharma-filter zorgt voor een eigen afvalsysteem waar bacteriën en filters aan de slag gaan met fosfaten, medicijnenresten en röntgencontrastvloeistof. De restproducten in de vorm van biogas en ‘grijs water’ worden hergebruikt voor het toiletspoelingen.